Een kind dat zonder toestemming een schooldag mist, kan ouders flink laten schrikken wanneer de leerplichtambtenaar zich meldt. De hoogte van een boete hangt echter af van het soort verzuim, het aantal dagen, eerdere overtredingen en de omstandigheden. Hieronder leg ik uit wat een leerplichtboete per dag in de praktijk kan betekenen, wanneer een waarschuwing volstaat en wat u het beste kunt doen bij problemen rond schoolbezoek.
De hoogte hangt vooral af van het soort verzuim
- € 100 per kind per dag is volgens de OM-richtlijn het uitgangspunt bij een eerste geval van luxe verzuim.
- Het gaat vooral om ongeoorloofde vakantiedagen buiten de schoolvakantie.
- Bij één week geldt een maximum van € 600 per gezin; bij twee weken maximaal € 900.
- Een boete wordt niet automatisch per gemiste dag opgelegd.
- Bij dyslexie of andere problemen is het belangrijk om tijdig ondersteuning en overleg met school te regelen.
Hoeveel bedraagt een boete voor leerplicht per dag?
Er bestaat in Nederland geen vast bedrag dat voor iedere gemiste schooldag automatisch wordt geïnd. De meest concrete bedragen staan in de richtlijn van het Openbaar Ministerie voor luxe verzuim. Daarmee wordt bedoeld dat een kind zonder toestemming buiten de schoolvakantie wordt meegenomen, bijvoorbeeld voor een vakantie die eerder begint of later eindigt.
| Situatie | Richtbedrag per kind per dag | Maximum bij één week | Maximum bij twee weken |
|---|---|---|---|
| Eerste overtreding | € 100 | € 600 per gezin | € 900 per gezin |
| Eén keer eerder veroordeeld binnen vijf jaar | € 150 | € 900 per gezin | € 1.200 per gezin |
| Meerdere eerdere overtredingen | € 200 | € 1.200 per gezin | € 1.800 per gezin |
Deze bedragen zijn richtlijnen voor de afhandeling, geen gegarandeerde factuur. Het OM of de rechter kijkt ook naar de duur van het verzuim, de verwijtbaarheid en de persoonlijke omstandigheden. Bij een eerste overtreding van één schooldag kan bovendien een waarschuwing worden gegeven, al gelden daarop uitzonderingen.
Niet ieder schoolverzuim wordt op dezelfde manier bestraft
De leerplicht geldt in principe vanaf de eerste dag van de maand nadat een kind 5 jaar is geworden. De gewone leerplicht loopt tot het einde van het schooljaar waarin het kind 16 wordt. Jongeren van 16 en 17 jaar zonder startkwalificatie vallen meestal onder de kwalificatieplicht.
Luxe verzuim
Luxe verzuim gaat over verlof dat vooral bedoeld is voor een vakantie of uitstapje. Denk aan een gezin dat een dag eerder naar het vliegveld vertrekt of na de vakantie nog enkele dagen wegblijft. Zonder toestemming van de school kan dit leiden tot een proces-verbaal en een geldboete.
Relatief verzuim
Bij relatief verzuim staat het kind wel ingeschreven, maar gaat het niet geregeld naar school. Dat kan gaan om spijbelen, structureel te laat komen of veel losse uren missen. De bedragen voor ouders liggen dan niet automatisch op € 100 per dag. De OM-richtlijn noemt bij signaalverzuim bijvoorbeeld een uitgangspunt van minimaal € 250, afhankelijk van de omstandigheden.
Lees ook: Studievaardigheden kind - Slimmer leren met dyslexie tips
Absoluut verzuim
Van absoluut verzuim is sprake wanneer een leerplichtig kind helemaal niet bij een school staat ingeschreven. Voor ouders of verzorgers noemt de richtlijn bij een eerste overtreding als uitgangspunt een geldboete van minimaal € 750. Dat is dus geen bedrag dat per schooldag wordt opgeteld.
De wettelijke maximale geldboete voor een overtreding uit de tweede categorie bedraagt sinds 2026 € 5.500. Dat maximum zegt weinig over wat in een gewone leerplichtzaak werkelijk wordt opgelegd. De praktijk ligt meestal lager en hangt sterk af van het dossier.
Wat gebeurt er voordat een boete wordt opgelegd?
Een school meldt ongeoorloofd verzuim bij de gemeente. De leerplichtambtenaar onderzoekt daarna wat er precies is gebeurd. Ik vind vooral dat ouders in deze fase niet moeten wachten tot er een officiële sanctie ligt, want een vroeg gesprek kan veel verschil maken.
- De school registreert het verzuim en doet een melding.
- De leerplichtambtenaar neemt contact op met ouders en soms met de leerling.
- Er wordt gekeken naar de reden, de duur en de voorgeschiedenis.
- Bij een oplosbaar probleem kan eerst hulp, begeleiding of een waarschuwing volgen.
- Als het verzuim verwijtbaar blijft, kan een proces-verbaal naar het OM worden gestuurd.
- Het OM kan een strafbeschikking voorstellen of de zaak aan de rechter voorleggen.
Een boete is dus niet de eerste automatische stap. Wel kan de leerplichtambtenaar direct proces-verbaal opmaken wanneer bijvoorbeeld al duidelijk was dat de vakantie buiten de schoolvakantie niet was toegestaan.
Wanneer is afwezigheid geoorloofd?
Ziekte, een bijzondere familiegebeurtenis of een medische situatie kan een geldige reden zijn om niet naar school te gaan. Ouders moeten een ziekmelding wel volgens de regels van de school doorgeven. Voor extra verlof is meestal vooraf toestemming nodig.
Voor vakantie buiten de schoolvakanties geldt een strenge regeling. De directeur kan maximaal 10 dagen per schooljaar toestemming geven, meestal alleen wanneer ouders door hun werk in geen enkele schoolvakantie weg kunnen. Verlof mag niet worden gegeven in de eerste twee weken na de zomervakantie.
Dyslexie op zichzelf geeft geen automatische vrijstelling van de leerplicht. Een kind met dyslexie blijft dus in beginsel leerplichtig, maar ernstige overbelasting, angst, faalangst of andere problemen kunnen wel aanleiding zijn voor ondersteuning en maatwerk. Denk aan extra tijd, aangepaste instructie, begeleiding door de intern begeleider of overleg met de jeugdarts.
Wat ik in zulke situaties verstandig vind, is om afspraken schriftelijk vast te leggen. Bewaar berichten over de leesproblemen, gesprekken met school, onderzoeksverslagen en voorgestelde ondersteuning. Daarmee laat u zien dat het verzuim niet zomaar wordt geaccepteerd, maar dat u actief naar een oplossing zoekt.
Wat kunt u doen als de leerplichtambtenaar contact opneemt?
Reageer altijd, ook wanneer u het niet eens bent met de melding. Vraag welke dagen en uren precies zijn geregistreerd en om welke vorm van verzuim het gaat. Een algemene beschuldiging van “te vaak afwezig” is minder bruikbaar dan een overzicht met concrete data.
- Noteer de exacte verzuimdagen en lesuren.
- Verzamel ziekmeldingen, medische informatie en eerdere afspraken met school.
- Leg uit welke ondersteuning uw kind nodig heeft en wat al is geprobeerd.
- Vraag of een gesprek met school, intern begeleider en leerplichtambtenaar mogelijk is.
- Lees een proces-verbaal of strafbeschikking zorgvuldig voordat u beslist hoe u reageert.
Een strafbeschikking is geen gewone betalingsherinnering. Als u de feiten of de hoogte betwist, kan het verstandig zijn om juridisch advies in te winnen voordat u betaalt. De rechter kan uiteindelijk een andere straf opleggen dan het bedrag dat in een richtlijn als uitgangspunt staat.
Ook financiële problemen zijn relevant om tijdig te melden. Ze maken het verzuim niet automatisch toegestaan, maar kunnen wel invloed hebben op de manier waarop naar de zaak en de draagkracht van het gezin wordt gekeken.
Wat betekent dit concreet voor ouders?
Stel dat één kind vijf schooldagen zonder toestemming mee op vakantie gaat. Bij een eerste overtreding komt het richtbedrag uit op € 500, maar het maximum voor één week is € 600 per gezin. Bij twee kinderen kan de berekening per kind worden gemaakt, terwijl het gezinsmaximum de uiteindelijke bovengrens beperkt.
Bij een tweede soortgelijke overtreding ligt het richtbedrag hoger. Dan kan vijf dagen verzuim uitkomen op € 750, met een maximum van € 900 per gezin voor één week. Dit voorbeeld laat zien waarom het aantal kinderen, de duur en eerdere overtredingen allemaal meetellen.
Wie alleen naar “€ 100 per dag” kijkt, mist daarom een belangrijk deel van het verhaal. Het bedrag geldt vooral voor luxe verzuim en kan worden begrensd door een gezinsmaximum. Bij ziekte, dyslexie, psychische klachten of problemen op school ligt de nadruk bovendien vaak eerst op onderzoek en begeleiding.
Een gemiste schooldag vraagt eerst om duidelijkheid
De vraag naar de boete leerplicht per dag heeft dus geen universeel antwoord. Bij luxe verzuim is € 100 per kind per dag het bekende uitgangspunt voor een eerste overtreding, maar een waarschuwing, een ander bedrag of een andere maatregel is ook mogelijk.
Mijn belangrijkste advies is om verzuim niet alleen financieel te bekijken. Zoek snel uit waarom een kind wegblijft, leg afspraken met school vast en vraag hulp wanneer dyslexie, stress of overbelasting een rol speelt. Dat voorkomt niet in alle gevallen een juridische procedure, maar het maakt wel duidelijk dat u verantwoordelijkheid neemt en gericht aan een oplossing werkt.
